Bridge College

Дурсамж

2011-12-17T14:30:00.001+08:00

Оюутны зөвлөлийн дүрэм

2011-12-17T13:30:00.000+08:00

Гүүр коллежийн Бүх оюутны 2011
оны 10-р сарын 15-ны хурлаар шинэчлэн батлав.

Нэг. Нийтлэг үндэслэл

1.1 Байгууллагыг Гүүр коллежийн Оюутны зөвлөлгэнэ.

1.2 Оюутны зөвлөл нь Монгол Улсын Боловсролынтухай хууль, Дээд боловсролын тухай хууль, сургуулийн дүрэм, энэхүү дүрмийнхүрээнд үйл ажиллагаа явуулж, суралцагчдын эрх ашгийг хамгаалах, сурах,төлөвшихөд нь туслах оюутны өөрийн удирдлагыг байгууллага мөн.

1.3 Байгуулагдсан он, сар, өдөр: 2002 оны 10 сарын1. Хаяг: Улаанбаатар хот, Баянзүрх дүүрэг, Нарны зам-139, ССМ-SPP Parish-н байр, Олон улсынГүүр коллеж.

1.4 Оюутны зөвлөлийн үйл ажиллагаа нь олон нийтэднээлттэй байна.

Хоёр. Зорилго

2.1 “Оюутны эрхийн түгээмэл тунхаглал”-ынүзэл санааг хэрэгжүүлж, оюутны эрх ашгийг хамгаалах

2.2 Оюутны сурах, хөгжих, төлөвших үйлажиллагаанд дэмжлэг үзүүлэх

2.3 Оюутны эрдэм шинжилгээ, судалгааныажлыг дэмжин туслах

2.4 Сургууль, хамт олны эрхэм зорилго,зорилго, зорилтыг хэрэгжүүлэх, сургуулиа хөгжүүлж бэхжүүлэх үйлсэд идэвхоролцоог байнга дээшлүүлэх

2.5 Сургуулийн захиргаанаас зохионбайгуулж буй нэгдсэн арга хэмжээнд оюутнуудаа зохион байгуулалттай, идэвхитэйоролцуулах

Гурав. Бүтэц, зохион байгуулалт

3.1 Тус сургуулийн суралцагч нь Оюутнызөвлөлөөс зохиож байгаа ажилд идэвхитэй оролцож, түүний үйл ажиллагааг дэмжинэ.Суралцагчид нь Оюутны зөвлөлийн бүрэлдэхүүнийг сонгох, сонгогдох, санал бодлоочөлөөтэй илэрхийлж, үйл ажиллагаанд оролцох эрхтэй.

3.2 Оюутны өөрийн удирдлагын эрх барихдээд байгууллага нь бүх оюутны хурал мөн.

3.3 Бүх оюутны хурал нь Оюутны зөвлөл,түүний бүрэлдэхүүнийг сонгож батламжлах, зохион байгуулалтын асуудал хэлэлцэнэ.

3.4 Бүх оюутны ээлжит хурлыг нэг хичээлийнжилд 1 удаа зарлан хуралдуулна. Хурлын хэлэлцэх асуудлыг Оюутны зөвлөлөөстогтоож, 14 хоногийн өмнө зарлана. Нийт оюутны олонхи, Оюутны зөвлөлийнгишүүдийн 2/3-аас дээш хувийн саналаар ээлжит бус хурлыг зарлан хуралдуулжболно.

3.5 Оюутны зөвлөл нь: зөвлөлийн дарга, 6гишүүн нийт 7 хүний бүрэлдэхүүнтэй байна.

3.6 Оюутны зөвлөлийн нийт бүрэлдэхүүнийгбүх оюутны хурлаас ил санал хураалтаар шууд сонгоно.

3.7 Оюутны зөвлөлийн ажлын ээлжитхуралдаан 14 хоног тутам тодорхой гаригт явагдана.

3.8 Ажлын хуралдааныг Оюутны зөвлөлийн дарга,түүнийг эзгүйд дэд дарга нь удирдах бөгөөд ирц 70%-иас дээш байх тохиолдолдхурал хүчинтэйд тооцогдоно.

3.9 Оюутны зөвлөл нь дараах эрх эдэлнэ.

· Жилийнтөлөвлөгөө батлах

· Ажлыгхэсэг байгуулах, татан буулгах

· Дарга,дэд дарга, нарийн бичгийн даргыг сонгох, чөлөөлөх

· Журам,заавар батлах, өөрчлөх

· Дүрэмдзаагдсан бусад эрх

3.10 Оюутны зөвлөлийн гишүүдийн бүрэнэрхийн хугацаа нь бүх гишүүдийн хурлаар батламжлагдсанаар эхэлж, дараагийнсонгуулиар дуусгавар болно.

3.11 Оюутны зөвлөл нь хэлэлцсэн асуулаар олонхийнсаналаар шийдвэр гаргана.

3.12 Оюутны зөвлөлийн гишүүнийг дараахүндэслэлээр хугацаанаас нь өмнө сонгуульт үүргээс нь чөлөөлж болно. Үүнд:

· Гишүүнсургуулиа төгссөн болон сургуулиас хасагдсан

· Гэмтхэрэг үйлдсэн нь шүүхээр нотлогдсон

· Оюутнызөвлөлийн байнгын үйл ажиллагаанд оролцох боломжгүй болсон

· Дүрэм,журмын заалтыг ноцтой зөрчсөн

· Өөрөөхүсэлт гаргасан

Оюутны зөвлөлийн дарга

3.13 Оюутны зөвлөлийн даргыг зөвлөлийнхурлаар ил санал хурааж, олонхийн саналаар сонгоно.

3.14 Оюутны зөвлөлийн дарга нь оюутанбайна.

3.15 Оюутны зөвлөлийн дарга нь зөвлөлийнхуралдааныг даргалж, үйл ажиллагааг нь удирдана.

3.16 Дарга нь зөвлөлийн хуралдаанышийдвэрийг үндэслэж, шийдвэрээ тогтоолын хэлбэрээр гаргана.

3.17 Дарга нь Оюутны зөвлөлөө төлөөлж, төрзасаг, залуучууд, оюутны байгууллага,сургуулийн хэмжээнд оюутны талаар бодлого боловсруулахад оролцоно.

Дэд дарга

3.18 Оюутны зөвлөлийн дэд даргыг зөвлөлийнгишүүдийн хурлаар илээр санал хурааж, олонхийн саналаар сонгоно.

3.19 Дэд дарга нь шаардлагатай үед даргыгорлоно.

Нарийн бичгийн дарга

3.20 Нарийн бичгийн даргыг Оюутнызөвлөлийн даргын санал болгосноор мөн зөвлөлөөс сонгоэ ажиллуулна.

3.21 Нарийн бичгийн дарга нь Оюутнызөвлөлийн гишүүдийг мэдээллээр хангах, хурлын тэмдэглэл, хөтлөн архивын материалбүрдүүлж, Оюутны зөвлөлийн даргын удирдлагын дор ажиллана.

Дөрөв. Бусад

4.1 Оюутны зөвлөлийн дүрмийг бүх оюутныдийлэнх олонхийн саналаар баталж, тогтоол гаргана.

4.2 Дүрэмд зөвхөн бүх оюутны дийлэнхолонхийн саналаар баталсан тогтоолыг үндэслэж, өөрчлөлт оруулж болно.

4.3 Дүрмийг тайлбарлах эрх Оюутны зөвлөлдхадгалагдана.

4.4 Оюутны зөвлөл нь бүх оюутны хурлаасбаталсан загварын дагуу Логотой байж болно.

4.5 Оюутны зөвлөл нь улс төр, шашны үйлажиллагаа явуулахгүй.

Л. Цэрэнчунт: Монгол хэл, соёл бидний түүх юм

2011-12-15T04:02:00.004+08:00

АНУ-ын нэр хүндтэй Их сургуулиудын нэг болох Индианагийн их сургууль нь АНУ дахь монгол судлалын гол цөм нь юм. Энэ сургуульд дэлхийд алдартай монголч эрдэмтэд болох Жорж Кара буюу бидний хэлдгээр Хар Дорж, АНУ-д монгол судлалын үндсийг тавилцсан Жон Кругер, өдгөө монгол судлалын гол ноён нуруу нь болж яваа монголч эрдэмтэн Христофер Этвүүд нараас гадна олон залуу монгол судлаачид ажиллаж байна. Мөн энэ сургуульд Монгол судлалын нийгэмлэг ажилладаг бөгөөд энэ нийгэмлэгийг монголч эрдэмтэн Алиша Кампи тэргүүлж, Сюзи Дрост өдөр тутмынх нь ажлыг зохицуулж байдаг билээ.

Энэ удаад тус сургуульд Монгол судлалаар мэргэшиж буй залуу судлаачдад монгол хэл, соёлын хичээл зааж байгаа урилгын профессор Лэгдэнгийн Цэрэнчүнттай уулзаж ярилцлаа.

- Та энэ сургүүльд хэд дэх жилдээ ажиллаж байна? Ямар чиглэлийн хичээл зааж байна?

Би Индианагийн их сургуульд 2004 оны 8-р сард тус сургуулийн урилгаар монгол хэл заахаар ирсэн. Одоо дөрөвдэх хичээлийн жил маань дуусах гэж байна. Энд Орчин цагийн халх монгол хэлийг анхан, дунд гүнзгийрүүлсэн гурван шатанд заадаг. Мөн зуны цагт Монголд богино хугацаагаар томилолтоор явах гэж байгаа хүмүүст эрчимтэй сургалт явуулдаг. Монголын Ардын Эрх сонины урилгаар Монголд ажиллахаар явсан Америкийн олон нийтийн радиогийн сурвалжлагч Чарьлиз Маер болон түүний гэргий Рэчил Хэлдигэн, Орон нутгийн судалгааны ажлаар Монгол явсан олон улсын багийн ахлагч, Өмнөд Калифорнийн Их сургуулийн түүхийн профессор Бэтин Бөрж гэх мэт хүмүүст зуны түргэвчилсэн монгол хэлний хичээл заасан. Мөн 2007 оноос эхлэн Индианагийн их сургуульд уламжлал болон явагддаг Төв Европ, Дундад Азийн хэлнүүдийн зуны эрчимтэй сургалтанд Монгол хэлийг хамруулж, анх удаа заасан маань амжилттай болсонд баяртай байгаа.

-Та өмнө нь хаана ажиллаж байсан бэ? Хаана ямар сургууль төгсөж багш болж байв даа?

Би 1980 онд тэр үеийн ЗХУ -ын Эрхүү хотын Багшийн дээд сургуулийг төгсөж ирээд мөн тэр үеийн Монгол Ардын Хувьсгалт Намын Төв Хорооны дэргэдэх Намын дээд сургуульд багшаар орж, анх хөдөлмөрийн гараагаа эхэлж байлаа. Намын дээд сургуульд олон сайхан хүнээс үг сонсож, маш их зүйлийг сурсан.

1993 оноос тэр үед гадаадын хэдэн байгууллагуудын хамтарч байгуулсан гадаад хүнд монгол хэл заадаг сургуульд орж, дараа нь хэдэн багш нартай хамтарч Гүүр нэртэй Монгол хэл сургалтын төв байгуулж захирлаар нь ажилласан. Ингэж л хувь заяа маань гадаад хүмүүст монгол хэл соёлоо зааж сургах ажилтай холбогдсон юм даа. Одоо Гүүр коллеж маань гадаад хүмүүст монгол хэл заадаг, монгол оюутнуудыг аялал жуулчлал англи хэлний чиглэлээр сургадаг нэр хүндтэй сургууль болсонд баярлаж явдаг.

-Олон улсын *Гүүр* коллежийг гадаад хүмүүст монгол хэл заах туршлагатай, чанартай сургалттай гэдэг яриа сонсож байсан санагдана. Гадаад хүмүүст монгол хэл заах аргын онцлогоос дурьдана уу?

Монгол хэлийг гадаад хүнд заахад гадаад хэл заах аргын үндсэн дээр заахгүй бол төвөг учирдаг. Энд гол зүйл нь монгол хэлний хэлзүйн айнууд хэл ярианд ямар утга үүргээр яаж хэрэглэгддэг, эсвэл нэг үг, хэллэг ямар хам сэдэвт түгээмэл хэрэглэгддэгийг тухайн шатны оюутанд тохирсон тэр маягаар заахгүй бол сургалтын үр дүн тааруу, сурч байгаа оюутан маань баяр баясгалантай байж чаддаггүй. Ихэнх гадаад оюутанд хэлийг аажмаар, тодорхой үе шаттай, системтэй заахгүй бол тэдний сэтгэл дундуур байдаг. Үүний тулд тухайн сургууль, төв сургалтын иж бүрэн хөтөлбөр, сурах бичигтэй болж, мөн багш нараа энэ чиглэлээр сургаж мэргэшүүлэх шаардлагатай. Гүүр коллеж энэ асуудлаа тодорхой хэмжээнд шийдэж чадсан учир үр дүн гарч нэр хүнд нь өссөн байхаа. Энд Жей-Си-Эс олон улсын байгууллага, тэр байгууллагын ажилтан Шарон Люти нарын дэмжлэг туслалцааг дурьдахгүй өнгөрч болохгүй юм. Одоо Гүүр коллежийн багш нар Америкийн Элчин сайдын яамны ажилтнууд, Английн сайн дурынхан, Ватиканы төлөөлөгчийн газрынхан гэх мэт Улаанбаатарт ажилладаг олон гадаадын байгууллагын хүмүүст монгол хэлний хичээл заадаг. Тэр ч байтугай АНУ-ын Төрийн Департаментийн сургуульд Гүүр коллежоос ажлынхаа гарааг эхэлсэн Цэвээндуламын Наранцэцэг хичээл зааж байгаа. Гүүр коллеж Монголд анх удаа 2004 онд Гадаад хүнд монгол хэл соёлыг заах онол-арга зүйн зарим асуудалд эрдэм-шинжилгээний бага хурлыг зохион байгуулсан нь амжилттай болсон.

- Монгол хэл сурах гэсэн оюутан энд хэр олон байна? ямар, ямар төвшинд суралцаж байна вэ?

Индианагийн Их Сургуулийн Төв Европ Ази Судлалын Тэнхим нь түгээмэл заагддаггүй хэлнүүд (Less Commonly Taught Languages) гэж нэрлэгддэг монгол, төвд, узбек, уйгур, эстони, фин, унгар, перси зэрэг 10-аад хэлийг зааж, эдгээр хэлээр ярьдаг улсуудын судлалаар мастер, докторуудыг бэлддэг АНУ-ын гол төв нь юм. Индианагийн их сургууль АНУ-д монгол судлал, монгол хэлийг албан ёсны хөтөлбөрөөр заадаг цорын ганц сургууль. Тиймээс монгол хэл сурахыг хүссэн хүмүүс энэ сургуулийг зорьдог. Мөн монгол судлалын оюутнууд монгол хэл сурах шаардлагатай. Энд монгол хэлийг анхан, дунд, гүнзгийрүүлсэн гэсэн гурван төвшинд заадаг. Түүнчлэн дээр дурьсан зуны эрчимтэй сургалтыг хоёрдахь жилдээ заах гэж байна.

-Энд хичээл, зааж, оюутантай ажиллахад ямар онцлог байна? Манай оюутанаас гойд ялгарах юм харагдах юм уу?

Америк оюутнууд семестерийн эхэнд тухайн семестэрт юу сурч, ямар мэдлэг, дадлага чадвар эзэмших ёстой, үүний тулд ямар ном сурах бичиг, гарын авлага ашиглах, семестерийн дунд болон эцэст тэдний мэдлэг дадлага чадварыг ямар шалгуураар яаж дүгнэхийг мэдэх шаардлагатай байдаг. Эдгээрийг тодорхой дурьдсан хичээлийн танилцуулга (Course Description), хичээлийн хөтөлбөрийг (Syllabus) семестерийн эхэнд оюутны гар дээр өгч, уншиж танилцуулдаг. Өөрөөр хэлбэл багш оюутан хоёрын хийх ажил тодорхой байдаг. Мөн сургууль тэнхмээс баримтлах бодлого, дүрэм журмаа маш нарийн танилцуулдаг. Үүнийг хичээлийн танилцуулгад (Course Description) оруулж өгдөг.

Америк оюутнууд уйгагүй ажилладаг, гэрийн даалгавар маш сайн хийдэг, монгол хэл, соёл, ёс заншлыг маш их сонирхдог. Ялангуяа нүүдлийн соёл иргэншлийг их сонирхдог. Хөдөө өссөн маань үүнд бас их хэрэг болдог шүү.

- Таны зохиосон *Сайн байна уу* иж бүрдэл сурах бичиг бичих санаа яаж төрсөн бэ? Ямар зарчим барьж зохиосон бэ?

Манай улсын багш нар 1940-өөд оноос гадаад хүмүүст, гадаад оронд монгол хэл соёлыг зааж эхэлсэн. Монгол улсын их сургуулийн багш нар Герман, Япон, Энэтхэг Англи зэрэг олон орнуудад монгол хэл зааж байсан. Профессор Чой Лувсанжав, Лувсандорж гэх мэт эрдэмтэд бүр дал наяад онд монгол хэлний сурах бичиг зохиож байсан. Тэр бүхнээс ихийг сурсан. Гэхдээ эх хэлээ гадаад хэл заах аргын үндсэн дээр заах арга зүйг боловсруулах тал дээр арай дутмаг явсан юм шиг санагддаг байсан. Тэгээд энэ үндсэн дээр сурах бичиг бичих санаа төрсөн. Өөрийн гэсэн сурах бичиг, сургалтын хөтөлбөрийн шаардлага хэрэгцээ тэр үед Гүүр төвийн тулгамдсан асуудал байсан. Мөн энэ үед би JCS олон улсын байгууллагын шугамаар монголд очсон Шарон Люти гэж хүнд монгол хэл зааж байсан. Тэр хүн Иллиной мужийн Wheaton коллежид англи хэлийг хоёрдагч хэл болгон заах аргын чиглэлээр мастерт сурсан хүн байсан. Тэгээд Шаронд сурах бичиг хамтран бичих санаагаа хэлсэнийг тэр маань дэмжээд ингээд хэдэн жил монгол хэл заасан туршлагадаа үндэслэн Шаронтай хамтран Монгол хэлний сурах бичиг бичих ажилдаа сэтгэл шулуудан орсон доо. 1998 оны сүүлээр эхлээд, гуравдахь номоо 2002 онд дуусгасан.

-Америкад ажиллаж , амьдарч байгаагийн хувьд манай сургалтын талаар ямар санал бодол яримаар байна?

Сургалтын хэлбэр, өгөөж, үр дүн гээд их ч зүйл ярихаар байгаа даа.

Маш товчоор хэлбэл шавь төвтэй сургалт хэрэгтэй юм. Манайхан энэ ч угаасаа манайд аль дээр хэрэгжиж эхэлсэн зүйл гэж магадгүй. Гэхдээ тэр шавь маань багшийн өдөр тутмын анхаарлын төвд байж, сурах үйл ажиллагааны гол эзэн байхаар сургалтыг зохион байгуулах нь бас тийм амар ажил биш юм бол уу. Хичээл дээр багш биш оюутан ярьж, оюутан үзэл бодлоо илэрхийлж, эрэл хайгуул хийж, цаас, эссэ бичиж, багш нар нь түүнийг нь чиглүүлж, хэрэгтэй үед арга зүйг нь хэлж өгдөг тийм л сургалтыг шавь төвтэй сургалт гэж яриад байх шиг байна.

-Индианагийн их сургуулийг монгол судлалын томоохон төв гэдэг. Тийм ч байгаа юм. Та энэ чиглэлээр юу үйлдэж байна вэ?

Монгол судлалын ямар гол судалгаа, үйл ажиллагаа энд явуулж байгаа талаар хоёулаа хөөрөлдөх үү. Индианагийн их сургуульд ирээд их юм сурч байна. Бас бага сага ажил хичээл номынхоо хажуугаар хийдэг. Монголд байхдаа, сурах бичиг бичих явцдаа Монголын түүхийн талаар бас янз бүрийн юм үзэж харж байсан. Зарим зүйлийг энд ирсэний дараа арай өөрөөр харах, авч үзэх хэрэгтэй болдог юм билээ. Жишээ нь Монголын нууц товчоо 1240 онд бичигдсэн, Чингисийн чулууны бичээс 1224 онд бичигдсэн ч гэдэг юмуу нэг тийм ягшмал байдлаар юманд ханддаг байсан. Гэтэл энд ирээд эдгээр болон бусад асуудлыг монгол судлаачид заримдаа өөрөөр авч үздэг гэж мэдээд, хандах хандлагаа өөрчлөх хэрэг гарсан. Номондоо байсан зарим нэг алдааг зассан.

Энд ирээд, монгол хэлний сургалтын хөтөлбөрүүдийг тэнхмийн хэлний багш нарын удирдагч Битрикс Бургхадтай хамтран шинээр боловсруулсан. Индианагийн их сургуулийн дэргэдэх Төв Азийн бүс нутгийн хэлнүүдийн төвтэй хамтран дунд болон гүнзгий шатны оюутнуудад зориулсан монгол хэлний уншлагын болон сонсох онлайн материал боловсруулах төсөл дээр хоёрдахь жилдээ ажиллаж байна. Одоогийн байдлаар 20 хичээл боловсруулж, арвыг нь онлайнд тавиад байна. Тус сургуулийн олон улсын төвд монгол хэлний ярианы цаг тогтмол явуулдаг гэх мэт ажил байна.

-Та өнгөрсөн жилүүдэд энд тэндэхийн олон улсын хурлуудад *Монголын нууц товчоон дах газар усны нэр*,*Хар хорум хотын нэрийн гарал үүсэл*,*Монголын нууц товчоон дахь хаад ноёдын цол хэргэмийн гарал, үүсэл* зэрэг илтгэл тавьж, хэлэлцүүлэгт оролцож байгааг хараад би таныг түүхч мэргэжилтэй хүн байх гэж бодож байсан юм. Харин та...

- Монгол нийгэмлэг болон Төв Европ Ази судлалын оюутны холбоо, Вашингтон хотын Монгол Соёлын Төвөөс жил бүр зохиогддог эрдэм шинжилгээний хуралд Монголын түүх, гадаад хүнд монгол хэл заах аргын чиглэлээр хэд хэдэн илтгэл тавьсан. Монгол судлалын одоогоор байгаа ховорхон эрдэмтдийн нэг профессор Хар Дорж багшаасаа энэ үедээ зөвлөлгөө авч, их юм сурдаг. Энэ ховор агуу хүнээс нэг ч гэсэн монгол залуу хүн ирж, юм сурч аваасай гэж боддог. М. Саруул-Эрдэнэ маань энэ хүнээс хэдэн жил их юм сурсан байх. Монгол хэл соёл гэдэг чинь бидний түүх юмаа. Тиймээс тэр түүхээ илүү ихээр мэдэх шаардлага гардаг. Үүний хажуугаар зааж байгаа хичээлүүдийнхээ хөтөлбөр, арга зүйг боловсронгуй болгох талаар байнга эрэл хайгуул хийж, бас нилээд ажил хийгээд байгаа. Одоогийн байдлаар монгол хэлний мэдлэг чадварыг тогтоох аргачлал, тест боловсруулах талаар нилээд зүйл уншиж харж байна. Бас Дорж багштай нэг сэдвээр ажиллаж эхлээд байгаа. Зуны сургалтын үеэр Монгол соёл, ёс заншлын талаар лекц уншдаг. Энэ жил Нүүдэлчин монголчуудын зочлох, зочлуулах ёсны тухай лекц унших ёстой. Түүнийгээ дөнгөж сая бэлэн болгоод байна.

Б.Номин

Эх сурвалж: http://www.dayarmongol.com/

Улс тунхагласны баяр

2011-10-21T12:49:00.001+08:00

Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улсыг тунхагласны анхны үндсэн хуулийг 1924 оны 11-р сарын 8-нд нээгдсэн улсын анхдугаар их хурлаас мөн оны 11-р сарын 25-ний өдрийн 16 цаг 17 минутанд бүхэлд нь санал нэгтэй баталжээ.

1924 оны 11-р сарын 1-нд нийслэл хотын төв талбайд хөдөлмөрчдийн цуглаан хийж шинэ үндсэн хуулийг боловсруулах комиссын дарга хичээнгүй сайд /ерөнхий сайд/ Б.Цэрэндорж талбайн голд босгосон модон индэр дээрээс хуулиа уншиж сонсгон Ёслол үйлдэн БНМАУ-ыг дэлхий дахинаа зарлан тунхаглажээ. үндсэн хууль нь альваа улс орны тусгаар тогтносон болохын илэрхийлэл байдаг билээ. Манай орон үндсэн хуулиндаа 3 удаа өөрчлөлт оруулсан юм. 1940 онд, 1960 онд хамгийн сүүлд 1992 онд одоогийн шинэ үндсэн хуулиа баталсан юм. ингээд сонирхолтой байх болов уу гэж бодон Монгол улсын анхдугаар үндсэн хуулийг андууд.нет -с авч орууллаа.

Та бүхэнд улс тунхагласны 85 жилийн ойн баярын мэнд хүргэе. Монгол улс мандан бадраг.

БҮГД НАЙРАМДАХ МОНГОЛ АРД УЛСЫНҮНДСЭН ХУУЛЬ

Бидний ардын эрхтэй хэмжээт цаазат улсыг тэргүүлж байсан Богд Жавзундамба хутагт хаан Олноо өргөгдсөний арван дөрөвдүгээр он дөрвөн сарын арван долооны өдөр нэгэнт таалал төгссөн учир, мөнөөхөн арван нэгдүгээр онд олноор хувьсгал үүсгэн, гадаадын харгисуудыг харъяат орон нутгаас хөөн гаргаж, дотоодын эзэрхэг байдлыг устгаж нэгэн зоригоо илтгэсэн олон ард түмний ашиг тусад нийлүүлэхийн тулд хувьсгалын ардын сонгон байгуулсан засгийн газраас НЭГ. Богд хааны тамгыг Засгийн газар шилжүүлэн залж хадгалах,
ХОЁР. Харъяат улсад бүгд найрамдах ардын засгийг явуулж, да жунтан гэдэг ерөнхий даргыг сонгохгүй улсын бүх дээд эрхийг Улсын Их Хуралд ба мөн Хурлаар сонгогдсон Засгийн газар хадгалах.
ГУРАВ. Бүгд Найрамдах (Монгол) Ард Улсын засгийг явуулах их баярыг жил бүр зургаан сарын шинийн зургааны өдөр улсын их баяртай хамтатган явуулах.
ДӨРӨВ. Олноо өргөгдсөн гэдэг оны цолыг мөнхүү өдрөөс эхлэн Монгол Улсын арван дөрөвдүгээр он гэж халахаар тогтжээ. Одоо Улсын Их Хурал анх удаа хуралдаж, тийнхүү Засгийн газраас тогтсон явдлыг зөвшөөрөн батлаад, бүгд найрамдах ардын эрхтэй Монгол Улсын Үндсэн хуулийг зохион баталж, дор жагсаан бичсэн тул, энэхүү зарлан ухуулж, бас олон албаны газар ил тавьж үзүүлбэл зохино, Бас энэхүү Үндсэн хуулийн гол тогтоолуудыг олон сургууль ба цэргийн ангид зааварлан сургах явдлыг Их Хурлаас Ардын засгийн газар даалган гүйцэтгүүлэхээр тогтов.
Нэгдүгээр бүлэг МОНГОЛЫН ЖИНХЭНЭ АРДЫН ЭРХ ЧӨЛӨӨГ ИЛТГЭН ТУНХАГЛАХ НЬ
Нэгдүгээр зүйл. Бүх Монгол Улсыг үүнээс хойш Бүгд Найрамдах Бүрэн Эрхтэй Ард Улс хэмээж улсын дээд эрхийг жинхэнэ ардад эзлүүлэн улсын аливаа хэргийг Улсын Их Хурал ба мөн хурлаар сонгогдсон Засгийн газраас гүйцэтгэн шийтгүүлэх явдлыг нийтээр сүслэн дагавал зохино.
Хоёрдугаар зүйл. Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улсын зорилт бол хуучны эзэрхэг харгисын ёс суртлын үлдэгдлийг үндсээр устгаж, улс төрийн захиргааны явдлыг жинхэнэ ардын ёсонд нийлүүлэн, шинэ ёсны бүгд найрамдах улсын үндэс тулгуурыг бататган бэхжүүлнэ.
Гуравдугаар зүйл. Улс төрийн бүх хэргийг ард түмнээр удирдан гүйцэтгэх явдлыг хүндэтгэх ба дээр дурдсан ёсоор улсын үндсийг бататгахад гол болгон явуулбал зохих зүйлүүд нь:
НЭГ. Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улсын хязгаарын дотор бүхий газар ба уурхай хийгээд ой мод, ус ба мөн тэдгээрийн баялгууд бол эрт цагаас нааш ард нийтийн хөрөнгө байсаар ирсэн зан суртаал нь чухам одоогийн ард улсын ёсонд нийлэлцэх тул энэхүү хөрөнгө бүрнээ ардын мэдэлд байвал зохих бөгөөд энэ тухай хувийн өмч байгуулж үл болно.
ХОЁР. Монголын арван нэгдүгээр оны хувьсгалаас цааш монголын эрх баригчдын гадаад лугаа тогтсон гэрээ бичгүүд ба мөнгө зээлдсэн зүйлүүд бол гадаадаас хүчирхэн хүлээлгэсэн болох тул цөмийг устгасанд тооцно.
ГУРАВ. Дотоод гадаадын эзэрхэг харгисын үеэс эхлэн зарим нэгэн хүн ба албаны газраас олны хөрөнгийг зааж, гадаадын эзэрхэг шунахай нартай хуйвалдан байгуулсан өр шир бол улсын ба ард олны аж ахуйд маш хорлолтой болох учир энэ арван дөрөвдүгээр онд ардын засгийн газрын тогтсон ёсоор эл өрийн үлдэгдлийг бүрнээ төлүүлэхийг хэрэгсэхгүй болгон устгаж, басхүү арван нэгдүгээр онд засгийн газрын тогтсон ёсоор аль нэгэн этгээдийн байгуулсан өрийг ард олонд халдаан төлүүлэх суртлыг устгасан явдлыг батлав.
ДӨРӨВ. Улсын аж ахуй ба эдийн засгийн бодлогыг чухал болгон, тус улсаас эрхлэн удирдах ба басхүү гадаадтай харилцах худалдааг улсын онц эрх болгон авах нь ардын эрхийг мандуулах, мөн ардын эрхт засгийг бататгахад чухал нөхцөл болох тул цөм улсаас эрхэлбэл зохино.
Үүнд тайлбарлах нь: гадаад улстай харилцах худалдааг улсын онц эрх болгон авах явдлыг зүй зохисыг үзэж гүйцэтгэвэл зохино.
ТАВ. Жинхэнэ ард түмний эрх чөлөөг бүрэн бүтнээр хамгаалах ба басхүү гадаад дотоодын харгис шунахай нарын эрх мэдэл дахин хөгжих замыг таслан сэргийлэхийн тулд ардын хувьсгалт цэргийг байгуулахаас гадна бүх улсын идэр залуу ардын цэргийг эрдэмд боловсруулбал зохино.
ЗУРГАА. Тус улсын харъяат аливаа хүний шүтэх итгэх явдалд бүрнээ эрх чөлөө олгохын тул шашны хэргийг улс төрийн хэргээс тусгаар байгуулж, шашин шүтлэгийн явдлыг өөр өөрийн дур сүсгээр болговол зохино.
ДОЛОО. Элдэв хэргийг жинхэнэ ард түмнээр шүүмжлэх эрхийг хүндэтгэж, тус улсаас аливаа хэвлэх, нийтлэх явдлыг бүртгэн гүйцэтгүүлбэл зохино.
НАЙМ. Жинхэнэ ард түмний нийтээр хуралдах цэнгэлдэх ба баяр үйлдэх явдлыг хүндэтгэж тус улсаас тэдний хэрэглэх орон байшин элдэв хэрэглэл зэргийг бэлтгэн гүйцэтгүүлбэл зохино.
ЕС. Жинхэнэ олон ардын аливаа эвлэл хоршоо зэргийг байгуулах эрх чөлөөг хүндэтгэх явдалд тус улсаас элдэв тусламж үзүүлбэл зохино.
АРАВ. Жинхэнэ олон ардын аливаа эрдэм соёлд гэгээрүүлэх замыг нээгдүүлэн тус улсаас элдэв ухааны эрдэмд бүрнээ үнэ төлбөргүйгээр боловсруулах явдлыг гүйцэтгэвэл зохино.
Арван нэг. Тус улсын харъяат ард түмэнд угсаа, шашин эрэгтэй, эмэгтэй гэдэг ялгаваргүй нэгэн адил эрхийг эдлүүлбэл зохино.
Арван хоЁр. Тус улсын олон ардын эрх ашгийг хүндэтгэн хамгаалахын тул хэрэв аль нэгэн хүн буюу хэсэг этгээд нар өөрийн эрхийг улсын явдалд хортойгоор хэрэглэх аваас, тэд нарын эрхийг хязгаарлах буюу устгавал зохино.
АРВАН ГУРАВ. Ван, гүн тайж нарын хэргэм зэрэг, аливаа хутагт хувилгаадын захирах тушаах ба ардын хөрөнгөнд холбогдох эрхийг устгавал зохино.
АРВАН ДӨРӨВ. Бүх дэлхийн жинхэнэ ард түмний зорилго нь одоогийн эзэрхэг хөрөнгөтний байдлыг үндсээр нь устгаж, нийгэм журамт ба эв хамт ёс журмыг эрмэлзэх тул бидний жинхэнэ ард улсаас гадаадтай харилцах засгийн бодлогыг бүх дэлхийн бага буурай улс ба хувьсгалт ард түмний ашиг тус үндсэн зорилготой нийлүүлэн явуулбал зохино.
Үүнд тайлбарлах нь: мөн цагийн байдлыг хянаж ямар ч гадаад улстай харилцан найрамдаж болох боловч бидний улсын бүрэн эрхэнд халдах этгээд бий ахул, бүхий л хүчээр эсэргүүцэн эгүүлбэл зохино.
Хоёрдугаар бүлэг
УЛСЫН ДЭЭД ЭРХИЙГ БАРИХ ГАЗРЫН ТУХАЙ
Дөрөвдүгээр зүйл. Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улсын дээд эрхийг Улсын Их Хуралд хадгалах бөгөөд мөн Хурлын чөлөө цагт Улсын Бага Хуралд хадгалуулах ба бас мөн Хурлын чөлөө цагт Бага Хурлын тэргүүлэгчид ба Засгийн Газрын дунд хадгалуулбал зохино.
Тавдугаар зүйл. Улсын дээд эрхийг хадгалах газруудын эрхлэн шийтгэвэл зохих зүйлүүд нь:
НЭГ. Гадаадтай харилцахад тус улсыг төлөөлөх ба мөн харилцах явдлыг эрхлэх, улс төрийн ба худалдааны зэрэг хэргүүдийн тухай гадаадтай гэрээ бичиг тогтоох,
ХОЁР. Тус улсын хил хязгаарыг өөрчлөх, байлдах, найрамдах явдлыг эрхлэх, мөн гадаадтай тогтоосон гэрээ бичгийг батлах,
ГУРАВ. Гадаад дотоодоос мөнгө урьдчилан зээлдэх, эд зүйлийн эх хүүг төлөн дуусгах, мөн төлөх хугацааг сунгах ба гадаадад мөнгө зээлдүүлэх,
ДӨРӨВ. Гадаадтай харилцах худалдааны хэргийг удирдах, дотоод худалдааны явдлын тухай хэмжээ заавар тогтоох,
ТАВ. Тус улсын ард олны аж үйлдвэрийн бодлогыг зохиох, Концесс ба монополь хэмээх онц эрхийг олгох, өөрчлөх, устгах,
ЗУРГАА. Аливаа зам тээвэр, цахилгаан мэдээ, шуудангийн явдлыг байгуулах
ДОЛОО. Улсын цэргийн хүчнийг байгуулах удирдах,
НАЙМ. Улсын орлого зарлагыг батлах, гувчуур татварын зэрэг орлогын зүйлийг тогтоох,
ЕС. Улсын мөнгөний үнийн хэмжээг тогтоох. Мөнгөний тэмдэгт цаас зоос үйлдүүлэх,
АРАВ. Газар эдлэх нийтийн дүрмийг батлах, аймаг хошуудын нутгийн хил хязгаарыг байгуулах, дэлхийн баялгийг ашиглах дүрэм заавар тогтоох,.
АРВАН НЭГ. Улсын шүүх таслах газруудын ба хэргийг явуулах дүрэм хэмжээ, мөн иргэний ба эрүүгийн хууль зүйлийг тогтоох
АРВАН ХОЁР. Ардыг гэгээрүүлэхийн тухай дүрэм хэмжээ тогтоох
АРВАН ГУРАВ. Хүний өвчин эмгэгийг анагаах засах, сэргийлэх дүрэм хэмжээ тогтоох,
АРВАН ДӨРӨВ. Аливаа хэмжээ чинлүүрийг тогтоох
АРВАН ТАВ. Улсын аливаа тоо бүртгэх явдлыг тогтоох
Зургадугаар зүйл. Улсын Үндсэн хуулийг өөрчлөх батлах явдлыг гагцхүү Улсын Их Хурлаас эрхлэн шийтгэвэл зохино.
Улсын их хурлын тухай
Долдугаар зүйл. Улсын Их Хурал бол олон аймаг ба хот, жич ардын цэргийн төлөөлөгчид хуралдах бөгөөд тоог төлөөлөгчид сонгох газрын хүн амын олон цөөнийг үзэж нэгэн жилийн хугацаагаар сонговол зохино. Үүнд тайлбарлах нь:
НЭГ. Хэрэв ямарваа шалтгаанаар аймгийн хурал хуралдаж үл чадах нь буй аваас хошуудаас төлөөлөгчдийг томилон явуулна.
ХОЁР. Улсын Их Хурлын төлөөлөгчдийг сонгоход мөн их хурлын төлөөлөгчдийг сонгох дүрмийг баримталбал зохино.
Наймдугаар зүйл. Улсын Их Хурлын тогтмол Хурлыг Улсын Бага Хурлаас эрхлэн жил бүр нэгэн удаа хуралдуулбал зохино.
Есдүгээр зүйл. Улсын Их Хурлын онц хурлыг Улсын Бага Хурлаас буюу Их Хурлын гишүүдийн гурван хувийн нэгэн хувь ба эсхүл харъяат улсын гурван хувийн нэгэн хувиас дээш тооны хүмүүс бүхий газруудын Улсын Их Хурлын төлөөлөгчдийг сонгох эрхтэй хурлаас хуралдуулсугай гэж хүсвэл даруй хуралдуулна.
Аравдугаар зүйл. Улсын Их Хурал нь гучин гишүүдийг сонгож, Улсын Бага Хурлыг байгуулна.
Арван нэгдүгээр зүйл. Улсын Бага Хурлын аливаа хэргийг Улсын Их Хурлаас хянан байцаана.
Улсын бага хурлын тухай
Арван хоёрдугаар зүйл. Улсын Бага Хурал нь хууль, дүрэм, тогтоол, тушаал гаргах, Засгийн газар ба олон яам газруудыг хянан байцаах явдлыг ерөнхийлөн эрхлэх, харъяат Хурлын Тэргүүлэгчид ба Засгийн Газрын эрхлэн шийтгэх зүйлүүдийн дүрмийг төлөвлөн тогтоох, Засгийн Газрын явуулах хэргүүдийн гол төлөвийг зааварлах улсын Үндсэн хууль ба мөн Их Хурлын тогтоолуудыг ёсоор гүйцэтгэх явдлыг эрхлэн шийтгэвэл зохино.
Арван гуравдугаар зүйл. Улсын Бага Хурал нь нэгэн жилд хоёр удаагаас цөөнгүй хуралдвал зохино. Арван дөрөвдүгээр зүйл. Улсын Бага Хурлын онц хурлыг мөн Хурлын Тэргүүлэгчид буюу Засгийн газрын ба эсхүл тус Хурлын гишүүдийн гурван хувийн нэгэн хувиас хуралдуулсугай гэж хүсвэл даруй хуралдуулбал зохино.
Арван тавдугаар зүйл. Улсын Бага Хурал нь үргэлж суух харъяат Хурлын Тэргүүлэгчид таван хүн ба Засгийн газрыг нэгэн жилийн хугацаагаар тус тус сонгохоос гадна, хэрэв чухал хэрэг тохиолдвол комиссыг сонговол зохино.
Арван зургадугаар зүйл. Улсын Бага Хурал нь шийтгэсэн хэрэг ба явуулсан засгийн ерөнхий бодлого зэргийг Улсын Их Хуралд илтгэн байцаалгаваас зохино.
Арван долдугаар зүйл. Улсын Бага Хурлын олон гишүүдийг тус Хурлын Тэргүүлэгчид буюу эсхүл мөнхүү Тэргүүлэгчдээс зөвшөөрлийг авч аливаа албан тушаалд явуулбал зохино.
Үүнд тайлбарлах нь. Бага Хурлын Тэргүүлэгчдээс, тус Хурлын гишүүдийн эрхийн тухай тусгай дүрэм тогтоовол зохино.
Улсын Бага хурлын тэргүүлэгчдийн тухай
Арван наймдугаар зүйл. Улсын Бага Хурлын Тэргүүлэгчид нь тус Хурлыг жолоодоно.
Арван есдүгээр зүйл. Улсын Бага Хуралд хэлэлцэн шийтгэвэл зохих зүйлүүдийг бэлтгэн гүйцэтгэвэл зохино.
Хорьдугаар зүйл. Аливаа хууль дүрмийн эхийг зохиож, Бага Хуралд хэлэлцүүлбэл зохино.
Хорин нэгдүгээр зүйл. Улсын Бага Хурлын тогтоолуудыг хэрхэн гүйцэтгэж байгааг хянавал зохино.
Хорин хоёрдугаар зүйл. Улсын Бага Хурлын Тэргүүлэгчид бол Засгийн газрыг удирдан, орон нутгийн ба аливаа хэргүүдийн тухай зохих газруудтай Засгийн газраар уламжлуулан харилцах боловч, онц чухал хэрэг тохиолдвол шууд харилцаж болно.
Хорин гуравдугаар зүйл. Аливаа ял хэлтрүүлэх, хөнгөтгөх явдлыг эрхлэн шийтгэвэл зохино.
Хорин дөрөвдүгээр зүйл. Бага Хурлын Тэргүүлэгчид нь тус Хурлын чөлөө цагт аливаа дүрэм хэмжээ батлах ба басхүү Засгийн газрын тогтоолын дотроос татгалзалтай зүйл бий аваас, эгүүлэн залруулах буюу эсхүл түдгэлзүүлэн, дараагийн Бага Хуралд оруулж таслан тогтоолгохоос гадна, яамны сайдуудыг сонгох огцруулах явдлыг эрхэлбэл зохино.
Хорин тавдугаар зүйл. Бага Хурлын Тэргүүлэгчид нь засгийн газрын хоорондоо үл тохирох буюу Засгийн газарт гомдсон хэрэг гарвал хянан шийтгэвэл зохино.
Хорин зургадугаар зүйл. Бага Хурлын Тэргүүлэгчид нь аливаа шийтгэсэн хэргээ тус Хуралд тайлбарлан илтгэж хянан байцаалгавал зохино.
Засгийн газрын тухай
Хорин долдугаар зүйл. Засгийн газар бол тус улсын ерөнхийлөн захирах газар мөн бөгөөд гишүүд нь ерөнхий сайд, жинхэнэ орлогч сайд, бүх цэргийн ба эдийн засгийн зөвлөлийн тэргүүлэгчид, бүх цэргийн жанжин, улсын хянан байцаагч дотоод, гадаад цэрэг, санхүү , аж үйлдвэр, шүүх, ардыг гэгээрүүлэх яамны сайдууд болно.
Хорин наймдугаар зүйл. Засгийн газар нь тус газрын эрхлэн шийтгэх зүйлүүдийн дүрэмд дурдсан аливаа хэргийг гүйцэтгэн явуулбал зохино.
Эдийн засгийн зөвлөлийн тухай
Хорин есдүгээр зүйл. Тус улсын аливаа аж ахуй, эдийн засгийн бодлогыг ерөнхийлөн эрхлүүлэхийн тухай засгийн газрын дэргэд тусгай дүрмийн ёсоор эдийн засгийн зөвлөлийг байгуулбал зохино.
ГУРАВДУГААР БҮЛЭГ
НУТГИЙН ЗАХИРГААНЫ ТУХАЙ
Гучдугаар зүйл. Нутгийн захиргааны хууль дүрмийн ёсоор аймаг, хошуу, сум, баг, арван гэр хүртэл олон хотын газар, орон нутгийн хурал байгуулбал зохино.
Гучин нэгдүгээр зүйл. Нутгийн хурал нь аливаа аж ахуй ба албаны хэргүүдийг гүйцэтгэн явуулаар өөрсдийн дундаас аймаг, хошуу, сум, баг, арван гэрийн аливаа хэрэг явдлыг гүйцэтгэх захиргааны газрыг сонгон байгуулбал зохих бөгөөд мөн албан хаагчдыг нэгэн жилийн хугацаагаар сонговол зохино.
Гучин хоёрдугаар зүйл. Дээр дурдсан аливаа захиргааны газрууд тус тусын орон нутгийн хуралд хянан байцаагдвал зохино.
Гучин гуравдугаар зүйл. Аймаг, хошуу, сум, баг, арван гэрийн хурал ба захиргааны газруудын эрх хэмжээ харилцах зэрэг явдлыг нутгийн захиргааны дүрэмд заасан ёсоор гүйцэтгэн явуулбал зохино.
ДӨРӨВДҮГЭЭР БҮЛЭГ
СОНГОХ СОНГОГДОХ ЭРХИЙН ТУХАЙ
Гучин дөрөвдүгээр зүйл. Улсын Их, Бага Хурал ба нутгийн хурлуудад төлөөлөгчдийг сонгох ба мөн төлөөлөгчдөд сонгогдох эрхийг эдэлбэл зохих тус улсын харъяат эр эм ялгаваргүй хэн боловч, сонголт үйлдэх өдөр арван найман нас хүрэгсэд нь (нэг) өөрийн хүчнийг үнэлэх буюу хувийн ажил хийж амьдрагчид, (хоёр) ардын хувьсгалт цэрэг болно.
Гучин тавдугаар зүйл. Аливаа Хурлын төлөөлөгчдийг сонгох ба мөн төлөөлөгчдөд сонгогдох эрхгүй хүмүүс нь:
НЭГ. Ямагт ашгийг эрмэлзэж бусдыг зарж мөлжин амьдрагчид.
ХОЁР. Ямагт бусдыг хөлслөн зарах ба хөрөнгө орлого зэргийн үржлээр амьдрагч жинхэнэ худалдааны ба мөнгө хүүлэгчид.
ГУРАВ. Урьдын ван, гүн ба хутагт хувилгаад, жич орон хийдэд үргэлж суух санваартан лам нар.
ДӨРӨВ. Солиорсон ба ухаан эвдэрсэн бөгөөд зохих газраас шинжлэн батлагдагсад.
ТАВ. Эд хичээх зэргээр нэрийг гутаах явдал үйлдэж, зарга шүүх газраас ял шийтгэгдэгсэд болно.
Гучин зургадугаар зүйл. Сонголтыг үйлдэх ба түүнийг хянан байцаах, сонгох зэргийг сонголтын тусгай дүрмийг баримталж шийтгэвэл зохино.
ТАВДУГААР БҮЛЭГ
УЛСЫН ОРЛОГО ЗАРЛАГЫН ЭРХИЙН ТУХАЙ
Гучин долдугаар зүйл. Тус улсын аливаа орлого зарлагыг бүх улсын төсөвлөсөн дансанд нэгтгэвэл зохино.
Гучин наймдугаар зүйл. Улсын бүх орлого зарлагын төсөвлөсөн дансыг Улсын их хурал буюу онц хэрэг учир тохиолдвол улсын бага хуралд мэдүүлэн батлуулбал зохино.
Гучин есдүгээр зүйл. Улсын бүх орлого зарлагын төсөвлөсөн дансыг уул орлого зарлагыг хэрэглэх жилийн наана, хоёр сарын урьдаас зохиож, дээд газраа мэдүүлэн батлуулбал зохино.
Дөчдүгээр зүйл. Хэрэв төсөвлөсөн жилийн эхэн хүртэл улсын орлого зарлагын дансыг үл баталбал, батлахын наана Засгийн газраас өнгөрсөн жилийн орлого зарлагын дансыг баримталж хэрэглэвэл зохих боловч, төсөвлөсөн жилийн дөрвөн сараас цааш хэтрүүлж үл болно.
Дөчин нэгдүгээр зүйл. Ямар ч зүйлд хэрэв улсын төсөвлөсөн данснаа оруулж үл батлагдсан буюу эсхүл тусгай дүрэм гаргасан нь бус бол улсын сангаас гаргаж үл болно.
Дөчин хоёрдугаар зүйл. Улсын орлого зарлагын дансаар тавьж олгосон зүйлийг уг зориулсан зүйлд шууд зарах ба нэгэнт батлагдсан төсөвлөлийн доторхи зүйл, ангиар, ялгаварлан хэтрүүлэлгүй зарахаас гадна Засгийн газраас тусгай тогтсон зүйлгүй бол бусад зүйлд хэрхэвч зарж үл болно.
Дөчин гуравдугаар зүйл. Улсын Их буюу Бага Хурлаас ямар зүйлийн орлого татвараас аль зүйлийг бүх улсын орлого зарлагын төсөвлөсөн данснаа оруулах ба ямар зүйлийг нутгийн захиргааны зарлагад хэрэглэвэл болох явдлыг ялган салгаж тогтооно.
Дөчин дөрөвдүгээр зүйл. Улсын бүх зардлыг сангаас тавин гүйцэтгэхээс гадна, орон нутгийн захиргааны газрууд нь төв засгийн газраас тогтоон зарласан дүрмийг баримталж, харъяат ардаас татварлан авч, нутгийн зохих зүйлд таацуулан хэрэглэвэл зохино.
Дөчин тавдугаар зүйл. Орон нутгийн албан газруудаас орон нутгийн зарлагыг төсөвлөхдөө зургаан сар ба нэгэн жилээр данс үйлдвэл зохихоос гадна, сумын төсөвлөсөн дансыг хошууны тамгын газраас баталж, хошууны төсөвлөсөн дансыг аймгийн яамнаас баталж, аймгийн төсөвлөсөн дансыг Засгийн газраас бүх улсын орлого зарлагын дансанд багтааж, зургаан сар ба нэгэн жилийн хугацаагаар батлуулбал зохино.
Дөчин зургадугаар зүйл. Улсын төсөвлөсөн дансанд үл орсон зүйл буюу орсон боловч үл гүйцэлдэх бөгөөд бүх улсын орлогод хэрэглэх учир тохиолдвол нэмэгдүүлэн шийтгэх явдлыг орон нутгийн захиргаа нь зохих явдлын яаманд мэдүүлэн шийтгүүлбэл зохино.
ЗУРГАДУГААР БҮЛЭГ
УЛСЫН ТАМГА БА СҮЛД ТЭМДЭГ, ТУГ ДАЛБАА ГУРВЫН ТУХАЙ
Дөчин долдугаар зүйл. Улсын Их Хурлаас дараалан Засгийн газар, олон явдлын яам, албаны газруудын тамгыг цөм дөрвөлжин бөгөөд нүүрийн дундад соёмбо гэдэг эрхэм үсэг, түүний хоёр этгээдэд уул газрын нэр сэлтийг үйлдүүлэн гүйцэтгүүлбэл зохино.
Дөчин наймдугаар зүйл. Улсын сүлд тэмдэгт дээр дурдсан соёмбо үсэг, түүний доод этгээдэд бадмалянхуа цэцгийн зураг бүхий сүлд тэмдэг хэрэглэн явуулбал зохино.
Дөчин есдүгээр зүйл. Улсын туг далбааг улаан өнгөтэй бөгөөд дундад нь улсын сүлд тэмдгийг оруулан үйлдүүлж гүйцэтгүүлбэл зохино.
Тавьдугаар зүйл. Тус Улсын Их, Бага Хурлыг Улаанбаатар хотод хуралдуулан байвал зохино.
Монгол Улсын арван дөрөвдүгээр он, арван сарын гучин бөгөөд аргын улирлын арван нэгэн сарын хорин зургааны өдрийн үдийн хойт дөрвөн цаг арван долоон минутад энэхүү Үндсэн хуулийг Улсын Анхдугаар Их Хурлын арван дөрөвдүгээр тогтоолын нэгдүгээр зүйлд батлав.
        Хурлын дарга:                          Жадамба
       Дэд дарга:                               Бадрах

Нарийн бичгийн дарга: Гэлэгсэнгэ

Холбоо барих

2011-10-21T12:47:00.000+08:00

Холбоо барих Хаяг:
Улаанбаатар хот Баянзүрх дүүрэг, 16-р хороолол, 13-р хороо
/Офицеруудын ордны урд/
Олон Улсын "Гүүр" Коллеж

Утас:
+976-11-461744, +976-99194729, +976-96652300, +976-99037155

Факс:
+976-11-461744

Мэйл:
info@bridge.edu.mn, bridgeinst@magicnet.mn

Вэб:
http://www.bridge.edu.mn

Сургалтын төлбөр тооцоо

2011-10-21T12:22:00.000+08:00

а/ Тус сургуулийн бакалаврын ангийн нэг жилийн сургалт нь 790,000 төгрөг байна. Тус сургуульд шинээр элсэгч оюутан нь тухайн хичээлийн жилийн эхний 14 хоногт сургалтын төлбөрөө төлнө. Сургалтын төлбөрөөс эрүүл мэндийн даатгал төлөгдөнө. Оюутан сургалтын төлбөрөө төлсөн тохиолдолд сургуультай гэрээгээ хийж суралцах болно. Бусад курсын оюутнууд тухайн улирлын хичээл эхэлснээс хойш 45 хоногийн дотор сургалтын төлбөрөө төлөх ёстой.

Тус сургуульд суралцагч төрийн албан хаагчдын хvvхдvvд тэтгэлэгт хамрагдана. Төрийн албан хаагчийн гэр бvлээс тус сургуульд суралцаж буй оюутан дараах материалуудыг бvрдvvлэх шаардлагатай. Yvнд:

Сургалтын төлбөрийг төрөөс хариуцан санхvvжvvлэхийг хvссэн өргөдөл
Тус сургуульд элссэнийг гэрчлэх эрхийн бичгийн хуулбар
Эцэг, эх нь хоёулаа төсөвт байгууллагад ажилладаг бол албан газрын тодорхойлолт
Сургалтын төлбөрийн нэхэмжлэлийг санхvvгээс авах
Тухайн оюутан нь улиралд 12-оос доошгvй кредит цагийн ачаалалтай байх ба улирлын голч дvн нь 2-оос дээш байх
Эхний жилдээ суралцаж байгаа оюутан нь 1-4-т заасны дагуу материал бvрдvvлэх, 2 ба тvvнээс дээш жил суралцаж байгаа оюутнууд 1-д заасны дагуу материалаа бvрдvvлнэ.
Тухайн оюутан дээрх материалыг бvрдvvлж, 08-р сарын 25-ны дотор Сургалтын Төрийн Санд хvргvvлнэ.

Суралцах хугацаандаа амжилттай суралцсан оюутнуудад коллежийн зvгээс хөнгөлөлт vзvvлнэ. Yvнд: бvх хичээлдээ "А" vнэлгээтэй суралцсан оюутны сургалтын төлбөрөөс 20%, бvх хичээлийн 50-иас дээш хувьд "В" vнэлгээтэй суралцсан оюутны сургалтын төлбөрөөс 10% тус тус хөнгөлнө.

б/ Хvндэтгэх шалтгааны улмаас /эрvvл мэндийн байдал, ар гэрийн хvндэтгэх шалтгаан зэрэг/ сургуульд суралцахаас татгалзсан тохиолдолд холбогдох бичиг баримтыг vндэслэн суралцсан хугацааны зардлыг хасаж, vлдэгдэл төлбөрийн 80 хvртэлх хувийг олгоно. Харин сурлагаар тэнцэхгvй болсон, гэмт хэрэг зөрчилд холбогдсон зэрэг шалтгаанаар сургуулиас хасагдах буюу хөөгдсөн тохиолдолд сургалтын төлбөрийг буцаан олгохгvй.

Монгол Оюутан

2011-10-21T12:21:00.001+08:00

Мэргэжлийн удирдлагаар хангах чиглэл

2009 - 2010 оны хичээлийн жилийн сургалт болон бусад төлөвлөгөөт ажлууд нь "Сургалтын нэгдсэн төлөвлөгөө"-ний дагуу явагдана.
Сургуулийн удирдлага шинээр элссэн оюутнуудыг хvлээн авч уулзан сургуулийн дотоод vйл ажиллагаа, дvрэм журам, сургалтын талаар мөн тухайн хичээлийн жилийн зорилго, зорилтын талаар танилцуулна.

Номын сан

Сургалтын хөтөлбөрийн дагуу vзэх сурах бичиг, ном сургалтын материал, орчин vеийн англи, хятад, монгол, орос хэлний сурах бичиг, TOEFL болон SАТ шалгалтанд бэлтгэх ном, СД, гарын авлага, англи америк, хятад, орос, монгол судлалын болон аялал жуулчлалын чиглэлээрх хамгийн сvvлийн vеийн ном, сурах бичиг, гарын авлагаар хангагдсан номын сантай. Тус сургуулийн номын сан болон уншлагын заалаар vйлчлvvлэхдээ өдөр тутмын тогтмол хэвлэлvvдтэй монгол, англи хэл дээр танилцах бvрэн боломжтой. Номын сангаар vйлчлvvлэгч хvн бvр номын сангийн карт нээлгэнэ. Гурваас дээшгvй хувьтай буюу онц чухал хэрэгцээтэй ховор номыг зөвхөн уншлагын заалаар хэрэглэнэ.
Номын сангийн ажиллах цагийн хуваарь Даваа - Баасан гаригт 10:00 - 19:00 цаг.

Компьютерийн vйлчилгээ.

Тус сургууль нь компьютерийн иж бvрэн танхимтай. Компьютерvvд нь Windows -ийн орчинд ажиллах орчин vеийн программ хэрэгслvvдээр хангагдсан болно. Компьютерийн танхим нь оюутнуудын сургалт судалгаа, эрдэм шинжилгээний ажлыг гvйцэтгэх нөхцөл бололцоогоор хангах vvрэгтэй. Тус танхим нь оюутнуудад курс болон дипломын ажлаа хийхэд, мөн дэлхийн аль ч өнцөг булангаас мэргэжлийн холбогдол бvхий мэдээ мэдээллийг ашиглаж болох Internet-ийн сvлжээнд холбогдсон. Тухайн сургуулийн оюутнууд e-mail ашиглах боломжтой. Хичээлээс гадуур компьютерийн техник программ хэрэгсэл ба Internet -ийн төлбөрт цагийн 600Ґ төлнө.

Хэвлэн олшруулах

Компьютерийн төвийн дэргэд курс болон дипломын ажил бусад материалыг хэвлэх, олшруулах, vдэж хавтаслах нөхцөлөөр хангаж vйлчилнэ.

Оюутны байр ба гуанз

Тус сургууль нь дотуур байр бvхий сургуулиудтай гэрээ байгуулж хөдөө, орон нутгаас ирсэн оюутныг дотуур байранд амьдрах нөхцөлөөр хангаж vйлчилнэ. Оюутны байранд амьдрах оюутан нь тухайн сургуулийн дотуур байрны дотоод дэг журмыг мөрдөж амьдрах vvрэгтэй.

Сургуулийн цайны газар оюутнуудад хөнгөн шуурхай vйлчилнэ.

Элсэлтийн журам

2011-10-21T12:20:00.001+08:00

Олон улсын “Гүүр” дээд сургууль 2010-2011 оны хичээлийн жилд оюутан элсvvлэх жуpам

Нэг. Ерөнхий зүйл

1.1. ОУ-ын “Гүүр” дээд сургууль нь Аялал жуулчлал-гадаад хэлний ангид оюутан элсvvлэхдээ БСШУЯ-ны сайдын 2005 оны 422 дугаар тушаалаар баталсан “Оюутан элсvvлэх vлгэрчилсэн журам” болон энэхvv журмыг баримтлан иргэдийн єргєдлийг хvлээн авч элсэлтийн комисс шалгаруулалт хийнэ.
1.2. Оюутан элсvvлэхдээ БСШУЯ –ны “Оюутан элсvvлэх vлгэрчилсэн журам”-ын 10-т заасан Ерєнхий шалгалт (ЕШ)-ын дvнг vндэслэнэ. ЕШ-тай холбоотой бvхий л асуудлыг шалгалт авсан субъект (Боловсролын vнэлгээний тєв ) хариуцна.
1.3. Ерөнхий шалгалт өгч энэхүү журамд холбогдох болзлыг хангасан иргэний өргөдлийг ОУГДС-ийн элсэлтийн комисс хүлээн авч, тогтоосон хяналтын тоонд багтаан элсүүлнэ.

Хоёр. Элсэх хvсэлтэй иргэдэд тавих шаардлага
2.1. Бvрэн дунд боловсрол эзэмшсэн байх
2.2. Математик, нийгмийн ухаан, гадаад хэл, газарзүй ЕШ-ын аль нэгийг өгсөн байх.
2.3. Шалгалтандаа 40 % буюу 320 оноо түүнээс дээш авсан байх.
2.4. Хэрэв тухайн элсэгчийн оноо хүрэхгүй тохиолдолд сургуулиас 100 оноо бүхий нэмэлт шалгалт зохион байгуулна.

Гурав.Элсэгчдийн өргөдлийг хүлээн авах

3.1. Элсэхийг хүссэн иргэнийг ЕШ дууссанаас хойш 2010 оны 8 сарын 25 дуустал сургууль дээрээ бүртгэж авна.
3.2. Энэ журмын 3-т заасан шаардлагыг хангасан иргэд бүртгүүлэхдээ дараах баримтуудыг бvрдvvлсэн байх. Yvнд:

Иргэний vнэмлэхийн хуулбар
Бvрэн дунд боловсролын гэрчилгээ
ЕШ-уудын дvнгийн баримт
Хувийн хэрэг
Тодорхойлолт ( тєгссєн сургуулийн )
Цээж зураг 3x4 хэмжээтэй 4 хувь (сүүлийн үеийн)
Өргєдєл ( өєрийн гараар бичсэн )
Бvртгэлийн хураамж 2500 тєгрєг

3.3. Элсэлтийн комисс нь энэ журмын 4-т заасны дагуу материалаа бvрэн, зєв бvрдvvлсэн иргэдийн баримттай танилцан, элсvvлэх эсэх тухай шийдвэрийг гаргаж, шалгаруулалтанд тэнцсэн оюутнуудад сургуульд элсэх эрхийн бичгийг бичиж өгнө

Манай хаяг:

Хаяг: БЗД, 13-р хороо, Нарны зам- 139 / Офицеруудын ордны урд /

Утас: +976-461744, 96652300, 99708660, 88088269

факс: +976-461744

Вэб хаяг: www.bridge.edu.mn

Мэйл хаяг: info@bridge.edu.mn, bridgeinst@magicnet.mn,

Ш/Х: Төв шуудан 13, ш/х – 955

Гадаад хамтийн ажиллагаа

2011-10-21T12:19:00.000+08:00

Тус коллежийн гадаад хамтын ажиллагаа нь өдрөөс өдөрт өргөжин тэлсээр байна. 2001 оны 12 дугаар сард Соросын сангаас зарласан АНУ-д төвтэй Олон Улсын Эрдэм Шинжилгээ Солилцооны Байгууллага /IREX/ -ийн монгол судлаач эрдэмтдийг сургах хөтөлбөрийн уралдаанд тvрvvлж, монгол хэлний сургалт явуулж байсан /тэдний website-аас манай коллежийн тухай vзэж болно/.

Тус коллеж нь монгол улсад ажилладаг гадаадын олон байгууллагатай, тухайлбал:

Английн Сайн Дурын Алба
Финляндын ФЛОМ байгууллагын Монгол дахь төлөөлөгчийн газар
Жей-Си-Эс Олон Улсын Байгууллага
Англи хэлний институт
Норвегийн буяны байгууллага
Германы Хөгжлийн Алба
Дэлхийн Хөршүүд Олон Улсын Байгууллага
Сайн Хөршийн Нийгэмлэг Олон Улсын Байгууллага
Эс-Эм-Эй Олон Улсын Байгууллага зэрэгтэй хамтран ажилладаг
KOIKA

Дээрх байгууллагуудтай хамтран багш нар урьж ажиллуулах, хамтарсан төсөл хэрэгжvvлэх, зуны болон бусад богино хугацааны сургалт зохион байгуулах, тухайн байгууллагуудад ажиллахаар ирсэн хvмvvст монгол хэл заах, тэднийг монголын тvvх, соёл, ёс заншилтай танилцуулах зэргээр хамтран ажилладаг. Жей-Си-Эс Олон Улсын Байгууллага, Хэл шинжлэлийн зуны институт, Америкийн Индианагийн их сургуулиудтай хамтран гадаадынханд зориулсан монгол хэлний сурах бичиг зохиох, хэлц vгийн тайлбар толь хийх, интернетэд монгол хэлний сонсох материал байрлуулах хамтарсан төслvvдийг хэрэгжvvлж байна. Мөн Шинжаан - Уйгарын Өөртөө Засах орны Монголын Соёл, Боловсролыг хөгжvvлэх сантай оюутан солилцооны гэрээ хийсний vндсэн дээр хамтран ажиллаж байна. Гадаад сурталчилгааны мэдээллийг өргөжvvлэх vvднээс сургуулийн вэб хуудсыг хийж, байнга шинэчилж байна

Товч танилцуулга

2011-10-21T12:10:00.001+08:00

Монгол орон ардчилал, зах зээлийн шинэ харилцаанд шилжиж эхэлсэн 1990-ээд оноос Монгол улсын гадаад харилцаа өргөжин тэлж, Монгол орны тvvх, соёл, хэл ёс заншилыг сонирхон судлах гадаад хvмvvсийн тоо эрс олширсон билээ. Энэ хэрэгцээ, шаардлага дээр тулгуурлан 1995 онд гадаад иргэдэд монгол хэл, монголын тvvх, соёл, ёс заншилыг заах, сурталчилан тvгээх зорилготойгоор Монгол хэл сургалтын "Гvvр" төв байгуулагдаж, улмаар 2000 оны 5 дугаар сарын 18-нд Олон улсын "Гvvр" дээд сургууль болон өргөжиж, 2000-2001 оны хичээлийн жилээс эхлэн монгол оюутнуудыг элсvvлэн амжилттай сургаж байна.

Олон улсын "Гvvр" дээд сургууль нь монгол судлал, гадаад хэл /англи, хятад/, аялал жуулчлалын чиглэлээр гадаадын болон өөрийн орны иргэдэд дипломын болон бакалаврын дээд боловсрол олгох, монгол хэл, тvvх соёлыг сонирхон судлагч гадаадын иргэдэд сургалтын чанартай vйлчилгээ явуулах vvрэг бvхий сургалт-эрдэм шинжилгээний байгууллага юм.

Өнөөдөр тус дээд сургуульд мэргэжлийн өндөр ур чадвартай монгол, гадаад багш нар мөр зэрэгцэн ажиллаж байгаагийн дотор Монгол Улсын гавьяат багш 1, Шинжлэх Ухааны доктор 1, доктор, профессор 3, докторант 4, магистр 13, магистрант 3, Боловсролын тэргvvний ажилтан 5, ахлах багш 5 ажилладаг. Одоо тус дээд сургуулийн англи хэлний орчуулагч-аялал жуулчлалын менежер, хятад судлаач-орчуулагчийн бакалаврын ангид 70 орчим монгол оюутан суралцахын зэрэгцээ жилдээ дэлхийн 30 гаруй орноос 150 гаруй гадаад оюутан урт, богино хугацаагаар монгол хэл, монголын тvvх соёлыг сурч, судалдаг. Мөн БНХАУ-ын Шинжаан-Уйгарын өөртөө засах орноос оюутнууд суралцаж байна. Тус дээд сургууль Дархан, Эрдэнэт хотод гадаад оюутанд зориулсан сургалтын төв ажиллуулдаг.

Олон Улсын "Гvvр" дээд сургууль нь Улаанбаатар хотод ажиллаж байгаа Олон Улсын байгууллагуудтай холбоотой ажиллаж, тэдний мэргэжилтнvvдэд зориулсан сургалтыг гэрээний vндсэн дээр явуулахын зэрэгцээ гадаадын ижил төстэй сургууль, байгууллагуудтай хамтран ажилладаг гадаад харилцааны тогтсон системтэй юм.

Сургалтын тухай

2011-10-17T18:15:00.001+08:00

Нэг. Олон Улсын "Гvvр" дээд сургууль нь 4 vндсэн ангитай.
1. Монгол болон гадаадын иргэдэд зориулсан англи хэлний орчуулагч-аялал жуулчлалын менежерийн анги
2. Монгол болон гадаадын иргэдэд зориулсан хятад судлаач-орчуулагчийн анги
3. Монголын болон гадаадын иргэдэд зориулсан монгол судлаач, орчуулагчийн дипломын дээд боловсролтой болон бакалаврын зэрэгтэй мэргэжилтэн бэлтгэх анги
4. Гадаад хvмvvст зориулсан монгол хэлний бэлтгэл анги

Хоёр. Сургалтын агуулга
Сургалтын төлөвлөгөө нь дээд боловсролын сургалтын ерөнхий зохион байгуулалт, агуулгын багтаамж, сургалтын норматив хугацаа, судлах хичээлийн цэс, тэдгээрийн багтаамж, дараалал, дадлагын төрлийг тусгасан дээд боловсролын агуулгыг хэрэгжvvлэх гол баримт бичиг мөн.
Олон улсын "Гvvр" дээд сургуулийн хэмжээнд мэргэжлийн сургалтын төлөвлөгөөнд тухайн мэргэжилд тавигдах шаардлага буюу агуулгын багтаамжийг тухайн мэргэжлийн хувьд 120-138 кредит байхаар сургалтын стандартыг тогтоосон.
Англи хэлний орчуулагч-аялал жуулчлалын менежерийн анги

Ерөнхий эрдмийн нийт хичээл - 26 кредит
Мэргэжлийн суурь хичээл - 89 кредит
Сонгон мэргэшvvлэх хичээл - 23 кредит цагийн хичээл

vзнэ. Тухайн курсын онцлогоос хамаарч нэг улиралд vзэх кредит цагийн тоо харилцан адилгvй байна.

Дээрх ангид vзэх гол хичээлvvд:

Монгол улсын тvvх - 6 кредит
Англи хэлний хэл зvй - 16 кредит
Англи хэлний яриа - 12 кредит
Орчин цагийн англи хэл - 8 кредит
Англи, америкийн уран зохиол - 5 кредит
Англи монгол хэлний харьцуулсан хэл зvй - 4 кредит
Орчуулгын онол дадлага - 9 кредит
Ерөнхий физик газар зvй - 3 кредит
Компьютерийн хэрэглээ, мэдээлэл зvй - 2 кредит
Аялал жуулчлалын vндэс - 3 кредит
Хөтөч тайлбарлагчийн сэтгэл зvй - 2 кредит
Монгол орны аялал жуулчлалын газарзvй - 6 кредит
Дэлхийн аялал жуулчлал - 3 кредит
Аялал жуулчлалын маркетинг - 3 кредит
Аялал жуулчлалын бvс нутгийн төлөвлөлт - 2 кредит
Зочид буудлын зохион байгуулалт - 3 кредит
Англи, америк орон судлал - 5 кредит
Мэргэжлийн орчуулгын онол, арга зvй - 10 кредит
Аялал жуулчлалын менежмент - 6 кредит
Хоёрдогч гадаад хэл - 6 кредит.

Энэхvv ангид суралцах хугацаанд vйлдвэрлэлийн дадлага 3 удаа хийнэ.
Vvнд:

II ангид аялал жуулчлалын байгалийн бvс нутагтай танилцах дадлага - 3 долоо хоног
III ангид орчуулгын дадлага - 4 долоо хоног
IV ангид аялал жуулчлалын менежментийн дадлага - 6 долоо хоног.

Гурав. Оюутны мэдлэг чадварын vнэлгээний тогтолцоо

1. Сургалтанд кредит тогтолцоог хэрэгжvvлэхэд оюутны мэдлэгийн vнэлгээний нэгдсэн тогтолцоог Гэгээрлийн сайдын 1998 оны 255-р тушаалын нэгдvгээр хавсралт "Дээд боловсролын зэрэг олгох сургалтад кредит цагийг хэрэглэх суралцагчдийн мэдлэг, чадварыг дvгнэх журам"-ын дагуу хийж мөрдлөг болгож байна.

Тус сургуульд суралцах хугацаандаа 120-138 кредит цагаас доошгvй хичээл vзэж төгсөнө. Кредит vнэлгээг хэрэглэхдээ Гэгээрлийн яамнаас 1998 онд гаргасан тушаалын дагуу онолын хичээлийн 16 цаг болон дадлага, лабораторийн 38 цагийг нэг кредит цагт тооцож, vнэлгээнд хэрэглэнэ. Оюутан нэг улиралд 17-22 кредит цагийн хичээл программын дагуу судалж vзнэ.

2. Оюутны мэдлэг чадварын vнэлгээний журам.

Сургалтын төлөвлөгөөний дагуу судалсан хичээлvvдийнхээ стандарт, хөтөлбөрийн биелэлтийг тус сургуулийн оюутан хичээлийн жилийн улирал тутамд рейтингийн оноо, тvvнд харгалзах vсгэн ба тоон vнэлгээний оноогоор дvгнvvлнэ.
Хичээлийн ирц, бие даан гvйцэтгэсэн даалгаврын биелэлт болон лаборатори, семинарын хичээлд оролцсон байдал; стандарт, хөтөлбөрийн дагуу зайлшгvй эзэмшвэл зохих мэдлэг, чадварын төвшин тогтоолтын vнэлгээ, улирлын эцсийн батлах шалгалтын дvнг зууны хувиар илэрхийлсэн тоо нь рейтингийн оноо болно.

Тухайн хичээлээр оюутны авсан рейтингийн оноог гаргахдаа доорх томъёог ашиглана:

Энд:	a + 3b + 2c + 4d	болно

	10

P- хичээлээр авсан рейтингийн оноо
а- хичээлийн ирцийн рейтингийн оноо
в- бие даан гvйцэтгэсэн даалгаврын биелэлт, лаборатори, семинарын хичээлээр авсан рейтингийн оноо
с- улирлын явцад тогтоосон мэдлэг чадварын рейтингийн оноо
d- улирлын эцэст авсан шалгалтын /батлах буюу ерийн/ рейтингийн оноо болно.
Хичээлээр авсан рейтингийн оноонд харгалзах vсгэн vнэлгээ ба vнэлгээний оноог дараах байдлаар гаргана. Yvнд:

Рейтингийн оноо	Yсгэн vнэлгээ	Yнэлгээний оноо (S)
90-100	A	4.0
80-89	B	3.0
70-79	C	2.0
60-69	D	1.0
60-аас доош	F /хангалтгvй/	0.0

Vнэлгээний голч дvн /VГД/. Оюутан, суралцагчдын улирлын болон суралцсан хугацааны агуулга эзэмшилтийн чанарын төвшинг тогтооход голч дvнг ашиглана. Vнэлгээний голч дvнг тооцохдоо хичээл бvрийн vнэлгээний оноог тухайн хичээлийн сургалтын төлөвлөгөөн дэх кредитээр vржvvлж, нэг кредитэд оногдох дундажийг бодох замаар тодорхойлно. Улирал бvрийн эцэст оюутан бvрээр тухайн улиралд дvгнэгдсэн хичээлvvдийн хувьд бодогддог улирлын vнэлгээний голч дvн /УVГД/ ба оюутны нийт суралцсан хугацаандаа дvгнэгдсэн хичээлvvдийн хувьд бодогддог хуримтлуулсан vнэлгээний голч дvн /ХVГД/ гэсэн ерөнхий нэг аргачлалтай хоёр тоон утгыг тооцоолж гаргана. Улирлын болон хуримтлуулсан vнэлгээний голч дvнг дараах ерөнхий томъёогоор тооцоолно.

Yнэлгээний голч дvн: /YГД/=	S₁K₁ + S₂K₂ + . . . + S_nK_n

	K₁+ K₂ + . . . + K_n

S1, S2 . . . Sn -vvд нь харгалзан 1, 2, …, n дvгээр хичээлvvдийн vнэлгээний оноо
K1, K2, . . . , Kn - vvд нь 1, 2, . . ., n дvгээр хичээлvvдийн харгалзах кредитvvд.

Суралцах хугацаандаа бvх кредит цагийн хөтөлбөрийг дvvргэсэн оюутан vндсэн мэргэжлийн хичээлvvдээр төгсөлтийн шалгалт өгөх буюу дипломын ажил бичиж, тусгайлан томилогдсон комисст хамгаална.

Оюутан бvрэн курсыг дvvргэх хугацаандаа хуримтлуулсан vнэлгээний голч дvн нь 0.7= ХVГД = 1.7 бол тус сургуулийг дvvргэсэн диплом, ХVГД = 1.7 бол бакалаврын зэргийн диплом, ХVГД = 3.7 бол төгссөн мэргэжлийн дагуу магистрантурт 2 жилийн дотор шалгалтгvй элсэх эрх олгоно.

Дүрэм журмууд

2011-10-17T17:15:00.001+08:00

Батлав: Ө.Ганпүрэв/ захирал/

Олон Улсын “Гүүр” Дээд Сургуулийн багшийн

мэргэжлийн ёс зүйн дүрэм

ОУГДС-ийн Сургалт арга зүйн

зөвлөлийн оны -р сарын -ны

өдрийн дүгээр тогтоолын хавсралт № .

Нэг. Нийтлэг зүйл

1.1. Энэхүү дүрмийн зорилго нь сургалтын эрх чөлөөг хамгаалах, сургалт, судалгааны ажлын ахисан төвшний стандартыг хангахад туслах, үүний тулд багшийн үйл ажиллагаанд дагаж мөрдөх ёс зүй (биеэ авч явах ёс зүй)-н хэм хэмжээ, зан үйлийг төлөвшүүлэх, сургууль болон багшийн нэр төрийг хамгаалахад оршино.

1.2. ОУГДС-ийн багшийн мэргэжлийн ёс зүйн харилцааг БСШУ-ны Сайдын 2006 оны 482-р тоот тушаалаар батлагдсан “Их, дээд сургууль, коллежийн багшийн мэргэжлийн ёс зүйн ерөнхий дүрэм”-ийг үндэслэн боловсруулсан энэхүү дүрмээр зохицуулна.

1.3. Багшийн хөдөлмөрлөх эрх, хөдөлмөрийн нөхцөл болон бусад баталгаа нь багшийн мэргэжлийн ур чадвар, сургалтын эрх чөлөө, дээд боловсролын байгууллагын үндсэн үүргийн харилцан уялдаанд тулгуурлагдана. Энэхүү дүрэм нь багшийн мэргэжлийн хариуцлагын эх сурвалж болно.

Хоёр. Нэр томъёоны тайлбар

Энэ дүрэмд хэрэглэсэн дараахь нэр томъёог дор дурдсан утгаар ойлгоно:

2.1. "Багшийн мэргэжлийн ёс зүй" гэж багш мэргэжлийн үйл ажиллагаагаа явуулахтай холбоотой нийтээр хүлээн зөвшөөрсөн итгэл үнэмшил, хэвшсэн соёл болон харилцааны үйлдэл, эс үйлдлийг хэлнэ.

2.2. “Багшийн мэргэжлийн ёс зүйн хэм хэмжээ” гэж багш мэргэжилдээ үнэнч байх, нэр хүндийг хамгаалах, хүлээсэн үүргзэ чанд биелүүлэх талаар тогтоосон шалгууруудын цогцыг хэлнэ.

2.3. “Багшийн ёс зүйн зөрчил” гэж энэ дүрмээр тогтоосон багшийн мэргэжлийн ёс зүйн хэм хэмжээг зөрчсөн санаатай болон санамсаргүй үйлдэл, эс үйлдлийг хэлнэ.

2.4. “Сургалтын эрх чөлөө” гэж дээд боловсролын мэдлэг бүтээх, эзэмших, түгээх үйл явц нь хараат бусаар явагдах, багш хичээлээ сурган, сэтгэл судлал заах арга зүйн шинжлэх ухааны үндэстэйгээр заах, оюутан өөрийн сонирхол, суралцах хэрэгцээндээ тохируулан боловсрол эзэмших нөхцлөөр хангагдах боломж бүрдэхийг хэлнэ.

2.5. “Суралцагч” гэж тус сургуулийн өдөр, түр хэлбэрээр суралцаж буй оюутныг хэлнэ.

Гурав. Багшийн мэргэжлийн ёс зүйн хэм хэмжээ

3.1. Багш суралцагчдаа бүтээлчээр, бие даан суралцах чадвар эзэмшүүлэхэд дэмжлэг үзүүлэгч байх;

3.2. Багш суралцагчийн сурах үйл ажиллагааг чиглүүлэн удирдагч, зөвлөгч байх;

3.3. Багш суралцагчийн мэдлэг чадвар, хүчин чармайлтыг бодитой, шударга үнэлдэг байх;

3.4. Багш суралцагчтай харилцахдаа итгэл, хүндэтгэлийг эрхэмлэдэг байх.

3.5. Суралцагчийг дарамтлах, ялгаварлан гадуурхахаас зайлсхийх;

3.6. Багш хичээл заахдаа техник хэрэгслийг орчин үеийн шаардлагад нийцүүлэн хэрэглэдэг байх;

3.7. Багш судалгаа, шинжилгээний ажил хийх чадвараа хөгжүүлэхийн тулд өөрийгөө дайчилдаг байх;

3.8. Багш сургуулиас гадуурх мэргэжлийн үйл ажиллагаанд оролцохдоо тус сургуульд гүйцэтгэх үүргийг эн тэргүүнд

тавьдаг байх;

3.9. Сургууль болон багш нарын оюуны бүтээл/сургалтын төлөвлөгөө, хөтөлбөр, курс, дипломын ажил, сургалт болон

шалгалтын материал зэрэг/-ийг өөрийн хувийн эрх ашигт болон сургуулиас гадуур бусдад ашиглуулахгүй байх;

3.10. Багш бүтээлч байж, ажил үүргээ мэргэшлийн өндөр түвшинд санаачлагатай, шударгаар биелүүлдэг байх;

3.11. Багшийн хөдөлмөр, шударга ёс, энэрэнгүй үзлийн ёс зүйн зарчимд тулгуурлах.

Дөрөв. Багшийн мэргэжлийн эрх, үүрэг

4.1. Багш нь Монгол Улсын хууль тогтоомжид заасан эрхээр хангагдахаас гадна дараах эрхтэй:

4.1.1. Судалгаа, шинжилгээний ажил хийх, түүнийхээ үр дүнгийн талаар санал, зөвлөмж гаргах;

4.1.2. Cургах үйл ажиллагаандаа орчин үеийн дэвшилтэт арга хэрэгслийг сонгон хэрэглэх;

4.1.3. Боловсролын стандартад нийцсэн сурах бичиг, сургалтын хэрэглэгдэхүүнийг өөрөө зохион бичих болон

сонгон хэрэглэх;

4.1.4. Сургалт, заах арга зүйн талаар үзэл бодлоо чөлөөтэй илэрхийлэх, санал, зөвлөмжөө гаргаж

шийдвэрлүүлэх;

4.1.5. Бие дааж төхийн бус байгууллагыг удирдах, сургуулийн нийгэмд үзүүлэх үйл ажиллагааг өргөжүүлэх, нэр

хүндийг өсгөх.

4.2. Багш нь дараах үүрэгтэй:

4.2.1. Багшлах үүргээ хэрэгжүүлэхдээ мэргэжлийн нэр хүндийг дээшлүүлэх, түүнд итгэх олон нийтийн итгэл

найдварыг бататгах;

4.2.2. Мэргэжил мэдлэгээ тогтмол дээшлүүлэн, сайжруулах;

4.2.3. Суралцагчдынхаа сурах ашиг сонирхол, сайн сайхан байдлыг дэмжиж хамгаалах;

4.2.4. Суралцагч бүр өөрийн боломж, чадавхийг бүрэн ухамсарлан ойлгоход нь урам зориг өгч, удирдамж

чиглэлээр хангах;

4.2.5. Хамтран ажиллагчдынхаа мэргэжлийн байр суурь, үзэл бодлыг хүндэтгэн бусдад зөвлөгөө, туслалцаа

өгөхөд бэлэн байх зэргээр нөхөрсөг хамт олонч хандлага болон багаар ажиллах чадварыг хөхүүлэн дэмжих;

4.2.6. Хуулиар эсвэл мэргэжлийн ашиг сонирхлын зорилгоор ил болгох шаардлагагүй мэдээллийн нууцыг

хадгалах;

4.2.7. Эрх зүй, захиргааны эрх болон хариуцлагын талаар мэдлэгтэй байх, хамтын гэрээ, суралцагчийн эрхийн

холбогдолтой заалтуудыг хүндэтгэх;

4.2.8. Сургуулиас гаргасан дүрэм, журам заавруудыг даган мөрдөж хэрэгжүүлэх;

4.2.9. Суралцагч болон эцэг эхчүүдийн хууль ёсны эрх ашгийг хүндэтгэх, тэдэнд зөвлөх, туслах.

Тав. Багшийн мэргэжлийн ёс зүйн хэм хэмжээнд үл нийцэх зохисгүй үйлдлүүд

5.1. Суралцагчийн эрх ашгийг хохироох;

5.2. Хичээл болон шалгалтын батлагдсан цагийн хуваарийг хүндэтгэх шалтгаангүй зөрчих;

5.3. Суралцагчийн мэдлэг, чадварыг тухайн хичээлд шууд хамааралгүй шалгуураар дүгнэх;

5.4. Бусдыг үндэс, угсаа, хэл, арьсны өнгө, нас, хүйс, нийгмийн гарал, байдал, хөрөнгө чинээ, шашин шүтлэг, үзэл

бодол, эрүүл мэндийн онцлог болон хувийн шалтгаанаар ялгаварлан гадуурхах, тэдэнд тэгш бус хандах;

5.5. Албан тушаал буюу эрх мэдлээ ашиглан дур мэдэн эсхүл хувийн шалтгаанаар суралцагчийн санал бодол, ухамсарт

хүчээр нөлөөлөх, үзэл бодлоо тулгах, аашилж загнах, айлган сүрдүүлэх зэргээр зүй бус авирлах;

5.6. Бусдын бүтээлийг зөвшөөрөлгүйгээр хуулбарлах, хувийн эрх ашгийн зорилгоор ашиглах;

5.7. Өөрийн болон бусдын бичсэн ном зохиол, бичмэл материалыг суралцагчдад тулган зарж, борлуулах;

5.8. Хичээл сургалтын үед хэт этгээд хувцаслах /этгээд жинсэн өмд, хэт богино даашинз өмсөх, гар утсаар ярих г.м./;

5.9. Хичээл заах үедээ бусдын анхаарлыг сарниулах үйлдлүүд гаргах /тухайлбал, тамхи татах, бохь зажлах, гарч орох

зэрэг/;

5.10. Сургуулийн эд хөрөнгийг хувийн болон сургалтын бус зорилгоор ашиглах;

5.11. Бусдыг үүрэгт ажлаа гүйцэтгэхэд нь саад учруулах, заналхийлэх буюу дарамтлах;

5.12. Ажлын байранд согтууруулах ундаа хэрэглэх, ажилдаа согтуу ирэх;

5.13. Хувийн үзэл бодлоо сургууль, түүний нэгжийн байр суурь мэтээр зориуд санаатайгаар ойлгуулах;

5.14. Хамт ажиллагчдаа үл хүндэтгэлтэй харилцах, өөрийн явцуу үзэл бодлоо тулган шаардах;

5.15. Мэргэжлийн үйл ажиллагаанд шууд холбогдохгүй шалгуураар багшийн мэргэжлийн чадварыг үнэлэх;

5.16. Хувь хүний болон байгууллагын нууцыг хамгаалсан хууль тогтоомжийг зөрчих.

Зургаа. Ёс зүйн зөрчлийг шийдвэрлэх

6.1. Захирлын зөвлөл ёс зүйн дүрэм зөрчсөн багшийн үйлдлийг магадлан судалж, дүгнэлт гарган

6.2 Захирлын зөвлөлийн өргөтгөсөн хурлаар хэлэлцүүлнэ.

6.3. Багшийн ёс зүйн хэм хэмжээг зөрчсөн багшид сахилгын шийтгэл ногдуулах асуудлыг захиргааны зөвлөлийн

өргөтгөсөн хурлын шийдвэрийг үндэслэн захирлын тушаалаар баталгаажуулан шийдвэрлүүлнэ.

Долоо. Ёс зүйн зөрчлийн шийтгэл

7.1. Мэргэжлийн ёс зүйн зөрчилд сахилгын шийтгэл ногдуулахтай холбоотой заалтыг ОУГДС- ийн хөдөлмөрийн дотоод

журамд тусгана.

7.2. Багш мэргэжлийн ёс зүйн зөрчил гаргасан нь тогтоогдсон тохиолдолд түүнд МУ-ын хөдөлмөрийн тухай хууль

болон сургуулийн дотоод журамд заасан сахилгын шийтгэл хүлээлгэнэ.

Удирдах зөвлөл

2011-10-17T17:11:00.000+08:00

Удирдах Зөвлөлийн дарга, тус сургуулийг vvсгэн байгуулагч - Монгол улсын гавьяат багш, шинжлэх ухааны доктор, профессор Ц.Өнөрбаян

Удирдах зөвлөлийн гишvvд:

Швейцар улсад Монгол улсад суугаа өргөмжит консул Маркус Дубах
Удирдах зөвлөлийн гишvvн, vvсгэн байгуулагч - Доктор PhD, профессор П.Увш
Улаанбаатар хотын иргэдийн хурлын тэргvvлэгчдийн дарга Т.Билэгт
МУГХЯамны захиргаа аж ахуйн хэлтсийн дарга Д.Лхамсvрэн
БСШУЯ-ны мэргэжилтэн П.Батринчин
Багш Ц.Дорждэрэм
Оюутны зөвлөлийн дарга

Эрхэм зорилго, онцлог

2011-10-16T13:10:00.000+08:00

Эрхэм зорилго

Олон соёл даяарчлалын эрин vед монголын тvvх, хэл соёлыг сонирхон судлагч гадаадын иргэдэд болон гадаад, дотоодын зах зээлд өрсөлдөх мэдлэг чадвартай мэргэжилтэн болох чин хvсэлтэй монголын иргэдэд сургалтын чанартай vйлчилгээ явуулах, өндөр чадамжтай, өөрийн соёл, дvр төрхийг хадгалсан мэдлэг оюуны төв байхад оршино.

Олон улсын "Гvvр" дээд сургуулийн онцлог

Бүх хичээл 100% англи хэл дээр явагддаг
Монгол судлалын чиглэлээр дипломын дээд болон бакалаврын зэрэгтэй гадаад мэргэжилтэн бэлтгэх анхны хувийн дээд сургууль
Гадаад хvмvvст зориулсан монгол хэлний тvргэвчилсэн эрчимтэй богино хугацааны сургалтыг зөвхөн манай коллеж явуулдаг.
Дэлхийн 20 гаруй орноос ирсэн оюутан монгол хэлний бэлтгэл анги болон бакалаврын ангид суралцдаг учраас гадаад хэл болон монгол хэлийг харилцан богино хугацаанд эзэмших, дадлага хийх таатай орчин бvрдсэн.
Монгол оюутнууд англи хэлийг олон цагаар vздэг ба АНУ-ын коллежид vздэг сурах бичгээр гадаад багш нар заадаг.
Монгол хэл сурч буй бvх шатны гадаад оюутанд зориулсан орчин vеийн хамгийн шинэлэг хэлбэрээр бичигдсэн цуврал сурах бичигтэй ба гадаад хvмvvст зориулсан монгол хэлний тvргэвчилсэн эрчимтэй сургалтыг тусгай сурах бичгийн дагуу зөвхөн манай сургууль явуулдаг.
Улаанбаатарт ажиллаж буй олон улсын байгууллага, хvмvvст тодорхой гэрээний vндсэн дээр сургалт явуулдаг, мөн гадаадын ижил зэрэглэлийн их дээд сургуультай холбоотой ажилладаг гадаад харилцааны тогтсон системтэй.
Компьютерийн хичээлийг хэрэглээ, мэдээлэл зvйн мэргэжлийн өндөр ур чадвартай гадаад багш нар заадаг. Оюутан бvр нэг компьютер эзэмших, суралцах хугацаандаа интернет, е-майл ашиглах боломжтой.
Аялал жуулчлалын дадлага хийх өөрийн тvшиц газартай.
Чанартай сургалт, тохилог орчин, нөхөрсөг харьцаа, бидний бахархал